به نام خدایکی نکات مهم تاریخ نهضت ترجمهٔ صدر اول تمدن اسلامی، منابع مترجمان است. من هنوز متأسفانه کتابها و مقالاتی که به فارسی در این باره هست را نخوانده ام مثلاً١) انتقال علوم یونانی به عالم اسلامینویسنده: دلیسی اولیریمترجم: احمد آرامناشر: دانشگاه تهران٢) اندیشه یونانی، فرهنگ اسلامیمؤلف: دیمیتری گوتاسمترجم: عبدالرضا سالاربهزادیناشر: مؤسسه نشر فرزان روزترجمهٔ دیگر این کار:تفکر یونانی، فرهنگ عربی: نهضت ترجمه کتابهای یونانی به عربی در بغداد و جامعهٔ آغازین عباسی (قرنهای دوم تا چهارم/ هشتم تا دهم)مؤلف: دیمیتری گوتاسمترجم: محمدسعید حناییکاشانیناشر: مرکز نشر دانشگاهیترجمهٔ دیگر:فکر یونانی، فرهنگ عربی: زمینههای اجتماعی - سیاسی نهضت ترجمه در خلافت عباسی (قرن دوم تا چهارم هجری)مؤلف: دیمیتری گوتاسمترجم: فرهاد مشتاقصفتناشر: کتاب روز٣) سیر تاریخی انتقال علوم یونانی به عالم اسلامی از آکادمی آتن تا بیتالحکمه بغداد (۲۳۲ ه.ق / ۸۴۶م - ۳۸۷ ق.م)مؤلف: مصطفی مجدناشر: سبزانو بسیاری مقالات در این باره. اما نکته اینجاست که گاه گفته میشود این آثار از یونانی به عربی ترجمه شده یا دست کم با یونانی مقابله شده است. [نیازمند منبع

یادداشتهای سید احمدرضا قائممقامی:شرحگونهای بر عباراتی از اوستا (۱)https://t.me/YaddashtQaemmaqami/171در درس اوستا، نه در مقدمات اوستا که عمدهٔ بحث دربارهٔ آواشناسی و مقدمات صرف اسم و فعل است، معمول بنده این است که جز بحث دربارهٔ صرف و اندکی نحو عبارات و ترجمهٔ آنها و اشتقاق کلمات و دشواریهای آوایی آنها (که کمابیش در درس معلمان ایرانی اوستا علی قدر مراتبهم مرعی است)، مبلغی مطالب دیگر نیز اضافه میکنم که شاید کمتر معمول باشد، یا شاید باشد و بنده کمتر مطلع باشم. قصد کردم بعضی از اینها را با خوانندهٔ عمومیتر یا کسانی که در غیر دانشگاه تهران درس میخوانند نیز به مرور در میان نهم. یک دو عبارت مهر یشت را ابتدای این شرحگونهها قرار میدهم. حرفنویسی به شیوهٔ قدیم است. از تکرار آنچه استاد گرشویچ گفته پرهیز شد و بالطبع از ذکر حالات صرفی و اشتقاقات و دشواریهای آوایی و اندکی مطالب فنیتر که پیداست مجالی وسیعتر میطلبد.مهر یشت، ۲۲ و ۲۳:miþrəm vouru.gaoyaoitīm yazamaideyō narəm anaiwa.druxtōapa ązanhat baraitiapa ithyajanhat baraiti.apa.nō haca ązanhatapa haca ązanhibyōmiþra barōiš anādruxtōtūm ana miþrō.drująm mašyānąmavi xvaēpaiþyåsə.tanvōþwyąm ava.barahi;apa aēšąm bazvåaōjō tūm grantōxšayamnō barahiapa pāđayå zāvarəapa cašmanå sūkəmapa gaošayå sraoma.ترجمه:مهر دارای/بخشندهٔ چراگاههای فراخ را میپرستیم که چون او را نفریفته باشند (یا قصد فریب او نکرده باشند)، مرد را از تنگنا دور دارد (/برهاند)، از بلا دور دارد؛ ما را از تنگنا دور دار، از تنگناها دور دار، ای مهر، که ما تو را نفریفتهایم. تو بدین سان ترس را بر خویشتنِ مردمان پیمانشکن مستولی میکنی. از بازوان ایشان نیرو را میبری در حال

به نام خداوند جان و خرددو متن کوتاه خوانده ام دربارۀ اینکه عنوان کتاب بزرگ و بنامترین اثر افلاطون که در فارسی «جمهوری» ترجمه شده است از کجا آمده است.متن اول:https://www.textkit.com/greek-latin-forum/viewtopic.php?t=46412متن دوم که فنیتر است:https://satyagraha.wordpress.com/2016/01/15/ancient-titles-platos-republic/قاعدةً باید به شرح پرُکلُس از این اثر هم مراجعه کنم. به هر حال عنوان «جمهوری» (یا «جمهور») غلط و غلطانداز است. مرحوم استاد فردید گاهی آن را ولایتنامه میگفت. فؤاد روحانی که گویا نخستین مترجم این کتاب به فارسی است دربارۀ عنوان آن چنین نوشته است:«نام این کتاب [یعنی «جمهور»] ممکن است موجب سوء تفاهم شود یعنی شاید خواننده تصور کند که موضوع کتاب، ان نوع حکومتی است که ما امروز به نام جمهوری میخوانیم و حالآنکه چنین نیست. نام اصلی کتاب در زبان یونانی «پولیتیا» است که میتوان آن را به کلماتی از قبیل «حکومت» یا «تأسیس شهر» یا «جامعه» ترجمه کرد. اولین کسی که این کتاب را به زبان لاتینی ترجمه کرد نام «رس پوبلیکا» بر آن گذاشت که در اصل همان معنی کلمۀ یونانی پولیتیا را داشت ولی بعد مفهوم خاص جمهور را پیدا کرد.مترجمینی که کتاب را به زبانهای اروپایی ترجمه کرده اند همیشه کلمۀ رپوبلیک را که البته از همان کلمۀ رس پوبلیکای لاتینی گرفته شده به کار برده اند و مترجمین زبانهای دیگر هم تقریباً همه همان کلمه را اقتباس نموده اند. به این ترتیب نام «جمهور» بر روی این کتاب مانده است با آنکه به معنی امروزکلمه به هیچ وجه منطبق با موضوع کتاب نیست.»دیُگِنِس لائرتی در کتاب حیات فلاسفه خود از Thrasylus (متوفی 36 م.) نقل میکند که اثر افلاطون (که ما آن را [در انگلیسی] The Republic/ جمهوری مینامیم)